Waarom streven we allemaal naar een perfect leven?

Hoe vaak komt er geen student naar je toe die moeite heeft met een deadline en vraagt om uitstel voor het inleveren van een werkstuk of essay? In veel gevallen is je antwoord nee. Een deadline is een deadline en als je gaat afwijken van eerdere afspraken, is het einde zoek… Maar soms zijn dit studenten die hun stuk al lang klaar hebben maar niet tevreden zijn met het resultaat en dat ook nooit zullen worden: de perfectionisten. Die hebben geen harde hand nodig maar een heel andere begeleiding!

Want veel studenten hebben last van prestatiedruk en studiestress: goed is nooit goed genoeg. Meer dan 50% van hen gaf in recent onderzoek aan psychische klachten te ervaren. En zij krijgen niet altijd de juiste hulp. Docenten zijn meestal het eerste aanspreekpunt maar herkennen de problemen niet altijd of weten niet hoe ze met deze klachten moeten omgaan. En perfectionisme herkennen kan ook heel lastig zijn.

Velen van ons dromen van de perfecte toekomst, persoonlijk maar ook professioneel. We laten ons graag  leiden door fantasieën die voorbij komen op socialmedia, internet en TV. Jongeren doen dit ook. Ze kennen allemaal wel iemand die het wel goed voor elkaar heeft, bij wie alles wel lukt, die wel slaagt.

Volgens twee Britse psychologen Thomas Curran en Andrew Hill, wordt de groei van perfectionisme onder jongeren veroorzaakt door de steeds strengere sociale en economische parameters waarbinnen ze een bestaan moeten zien op te bouwen. En door angstig en controlerend ouderschap. Mede onder druk van hun ouders doen veel studenten extreem hun best voor een goede uitgangspositie op de arbeids- en woningmarkt. De concurrentie is groot, permanent aanwezig en je moet winnen. Falen is geen optie.

Een persoonlijk, innerlijk kompas is een vereiste in onze aandachteconomie!
Een perfectionist zonder persoonlijk leiderschap of innerlijk kompas, zal zijn of haar eigenwaarde afmeten aan externe factoren: meetbare prestaties, de populariteit in een groep en successen op het gebied van studie en werk. In de jaren vijftig en zestig betekende perfectionisme je voegen naar de geldende normen, waarden en conventies. Er net zo uitzien als anderen. In onze aandachteconomie geldt het tegenovergestelde. We moeten opeens allemaal uniek, anders en bijzonder zijn.

Volgens de Amerikaanse psycholoog Randy Frost zijn er drie vormen van perfectionisme:
1.  Zelfgericht perfectionisme: het stemmetje in je hoofd dat de hele tijd zegt dat je beter kunt.
2. Sociaal wenselijk perfectionisme: proberen te voldoen aan de verwachtingen van anderen.
3. Perfectionisme gericht op anderen: verwachten van anderen in je omgeving dat ze voldoen
aan je eigen onmogelijke idealen – denk hier aan de veeleisende ouders.

In de meeste gevallen lopen deze vormen van perfectionisme door elkaar heen, want perfectionisme is een lastig begrip dat zich voegt naar verschillende karakters en kwetsbaarheden. Jeugdervaringen en opvoeding spelen zeker een rol,  maar verschillende opvoedstijlen kunnen perfectionisme bij jongeren aanwakkeren. En een kind opvoeden is ingewikkeld, de balans tussen te veel en te weinig betrokkenheid is fragiel.

Perfectionisme zit dus vooral in ons eigen hoofd. We creëren een ideaalbeeld van wie we graag willen zijn. Vaak lijkt perfectie de enige weg naar een succesvol bestaan. Maar pas als we niet meer op zoek gaan naar de beste versie van onszelf, kunnen we echt gaan leven. Het zou fijn zijn als we ons dat al tijdens onze studietijd realiseren, of liever nog eerder!

Middagsymposium Van studiesucces naar studentsucces! Persoonlijk leiderschap van studenten, 5 april 2022 (Fysiek + Livestream)

Bronnen:
Josh Cohen, The Economist – 3 feb 2022
NOS.nl – 11 nov 2021

Menu